In The NeverEnding Story leest een jongen, Bastian, een boek over een wereld die langzaam wordt opgeslokt door Het Niets. Hij leest hoe Atreyu op onderzoek uitgaat, moed verzamelt en onzeker terrein betreedt. En lange tijd blijft Bastian wat hij is: toeschouwer. Pas als hij begrijpt dat hij zelf deel van het verhaal is — dat de wereld pas verandert als híj iets doet — verandert er iets.
Het Niets in organisaties
Ik gebruik dit verhaal niet als marketingverhaal, maar omdat het precies beschrijft wat ik in organisaties zie. Het Niets is het verlies van richting, betekenis, vertrouwen of initiatief. Het is de afdeling waar niemand meer meldt, het overleg waar iedereen wacht op een ander, de leidinggevende die weet wat er moet gebeuren maar het niet uitspreekt.
En de meeste mensen in zo’n organisatie zijn Bastian. Ze zien het gebeuren. Ze hebben een verklaring. Ze kijken naar anderen: naar het management, naar de collega, naar de directie. Begrijpelijk. Maar zolang iedereen toeschouwer blijft, verandert er niets.
De vraag die het verschil maakt
De coachvraag is daarom nooit alleen “wat is er gebeurd?”, maar: welke invloed heb jij werkelijk, en welke actie hoort daarbij? Niet alles ligt bij jou. Structurele problemen, onveiligheid en machtsmisbruik leg je niet bij individuele medewerkers neer. Maar bijna niemand heeft núl invloed. Ergens zit een gesprek dat je kunt voeren, een afspraak die je kunt maken, een “nee” die je kunt uitspreken.
Verbeelding en werkelijkheid
Verbeelding opent opties: hoe zou het eruitzien als dit anders ging? Dat is waardevol. Maar verandering ontstaat door keuzes en handelen binnen de werkelijkheid. Wat je jezelf vertelt — “ik kan hier toch niets aan doen”, “zo gaat het hier nu eenmaal” — verdient onderzoek, niet omdat positief denken problemen oplost, maar omdat een gedachte die nooit getoetst is, keuzes stuurt zonder dat je het merkt.
Van toeschouwer naar deelnemer is geen metafoor. Het is de eerste stap die ik met mensen en organisaties zet: zien wat er gebeurt, begrijpen waarom, vaststellen wie wat kan beïnvloeden, en dan handelen. Klein, concreet, deze week.
Wilt u dit gesprek voeren over uw eigen situatie? Lees over persoonlijke coaching of plan een kennismaking.
